1
00:00:04,050 --> 00:00:09,770
Haziran 1929'da Yeni Zelanda'nın Güney
Ada'sını şiddetli bir deprem salladı.

2
00:00:09,810 --> 00:00:11,190
Kopenhag'da Inge Lehmann

3
00:00:11,230 --> 00:00:13,515
adlı bir sismolog,
depremin dünyanın dört bir

4
00:00:13,555 --> 00:00:15,750
yanındaki istasyonlarda
bıraktığı kayıtları

5
00:00:15,790 --> 00:00:16,790
inceledi.

6
00:00:16,830 --> 00:00:20,510
Zayıf dalgalar, o dönemin bütün
kuramlarına göre Dünya'nın

7
00:00:20,550 --> 00:00:22,668
çekirdeğinin dalgaları
uzak tutması gereken bir

8
00:00:22,708 --> 00:00:24,650
bölgede, Rusya'daki
istasyonlara ulaşmıştı.

9
00:00:24,690 --> 00:00:26,770
Bu bilmeceyle yıllarca uğraştı.

10
00:00:26,810 --> 00:00:29,310
1936'da cevabını yayımladı.

11
00:00:29,350 --> 00:00:31,259
Sıvı çekirdeğin
derinliklerinde, dalgaların

12
00:00:31,299 --> 00:00:33,390
daha hızlı ilerlediği
ikinci bir çekirdek, yani

13
00:00:33,430 --> 00:00:35,510
bir iç çekirdek olmalıydı.

14
00:00:35,550 --> 00:00:39,290
O iç çekirdek, bu dalgaları
bükerek yasak bölgeye sokmuştu.

15
00:00:39,330 --> 00:00:41,090
Oraya şimdiye kadar hiç kimse gitmedi.

16
00:00:41,130 --> 00:00:45,850
Bunu ona bir deprem gösterdi; bu dersin
sonunda nasıl olduğunu göreceksiniz.

17
00:00:45,890 --> 00:00:49,510
Bu derste bir depremi başından
sonuna kadar izleyeceğiz.

18
00:00:49,550 --> 00:00:51,615
Bir fayın nasıl yüklenip
kırıldığını ve bilim

19
00:00:51,655 --> 00:00:54,230
insanlarının onun dalgalarını
nasıl okuduğunu göreceğiz.

20
00:00:54,270 --> 00:00:57,010
Ardından bir depremin bir
sonrakine nasıl yol açtığını

21
00:00:57,050 --> 00:01:00,890
ve dalgaların gezegenin derinliklerinde
neyi ortaya çıkardığını göreceğiz.

22
00:01:02,980 --> 00:01:07,660
Dünya'nın dış kabuğu, yılda birkaç
santimetre sürüklenen levhalara bölünmüştür.

23
00:01:07,700 --> 00:01:10,580
İki levhanın buluştuğu yerde
aralarındaki sınır bir faydır

24
00:01:10,620 --> 00:01:13,560
ve levhalar hareket etmeyi
sürdürse bile iki taraf

25
00:01:13,600 --> 00:01:16,180
çoğu zaman birbirine kilitli kalır.

26
00:01:16,360 --> 00:01:18,810
Kilitli bir fayın yakınındaki
kaya, giderek artan bir

27
00:01:18,850 --> 00:01:21,260
ağırlık altındaki bir
tramplen gibi yavaşça bükülür.

28
00:01:21,300 --> 00:01:22,760
1910'da

29
00:01:22,800 --> 00:01:25,600
Harry Fielding Reid adlı bir jeolog,

30
00:01:25,640 --> 00:01:28,060
bunu 1906'daki büyük
San Francisco depreminden

31
00:01:28,100 --> 00:01:32,060
önce ve sonra yapılmış arazi
ölçümlerinden gösterdi.

32
00:01:32,100 --> 00:01:34,935
Buna elastik geri sekme
adını verdi: on yıllar süren

33
00:01:34,975 --> 00:01:37,660
yavaş bir bükülme, ardından
ani bir geri fırlama.

34
00:01:37,700 --> 00:01:39,880
İşte bu, deprem döngüsüdür.

35
00:01:39,920 --> 00:01:42,191
Fay on yıllar ya da
yüzyıllar boyunca yüklenir,

36
00:01:42,231 --> 00:01:44,220
saniyeler ya da dakikalar içinde kırılır,

37
00:01:44,260 --> 00:01:47,040
sonra yeniden kilitlenir ve
tekrar yüklenmeye başlar.

38
00:01:47,080 --> 00:01:50,800
Her büyük deprem, bu döngünün bir turudur.

39
00:01:51,120 --> 00:01:53,320
Bilim insanları yüklenmenin
gerçekleşmesini izleyebilir.

40
00:01:53,360 --> 00:01:58,160
Yere sabitlenmiş GPS alıcıları kendi
konumlarını bir inçin küçük bir kesrine, birkaç

41
00:01:58,200 --> 00:02:00,820
milimetreye kadar hassasiyetle izler.

42
00:02:00,860 --> 00:02:04,540
Kilitli bir faydan uzaktaki istasyonlar
levhalarıyla birlikte hareket eder, ama

43
00:02:04,580 --> 00:02:07,040
faya yakın olanlar geride kalır.

44
00:02:07,080 --> 00:02:09,040
Zemin bükülüyor.

45
00:02:09,280 --> 00:02:12,260
Bir fayın ne kadar sıkı kilitli
olduğuna o fayın kenetlenmesi denir.

46
00:02:12,300 --> 00:02:14,867
Tamamen kenetlenmiş bir
fay, levhaların hareketinin

47
00:02:14,907 --> 00:02:16,880
neredeyse tamamını yıldan yıla depolar.

48
00:02:16,920 --> 00:02:19,220
Kuzeydoğu Japonya açıklarında

49
00:02:19,260 --> 00:02:24,160
Mart 2011'deki büyük deprem, oradaki
levhaların, Pasifik levhasının Japonya'nın

50
00:02:24,200 --> 00:02:28,360
altına daldığı çukura kadar
kilitli olduğunu gösterdi.

51
00:02:28,400 --> 00:02:33,940
Bu sınır boşaldığında deniz tabanı
kaydı; bazı yerlerde yaklaşık 50 metre,

52
00:02:33,980 --> 00:02:36,500
150 fitten fazla.

53
00:02:36,700 --> 00:02:39,840
Her fay yüklenirken
tamamen hareketsiz kalmaz.

54
00:02:39,880 --> 00:02:42,580
Washington eyaleti ve Britanya
Kolumbiyası'nın altında, levha

55
00:02:42,620 --> 00:02:47,240
sınırının derin kısmı yaklaşık her
14 ayda bir, iki hafta kadar bir

56
00:02:47,280 --> 00:02:50,720
sürede bir inç kadar,
birkaç santimetre kayar.

57
00:02:50,760 --> 00:02:52,480
Bunu kimse hissetmez.

58
00:02:52,520 --> 00:02:57,160
GPS bu yavaş kayma olaylarını 2000
yılı civarında ortaya çıkardı.

59
00:02:57,200 --> 00:02:59,120
Bilim insanları onları yakından

60
00:02:59,160 --> 00:03:03,300
izler, çünkü her biri, fayın
yukarıdaki kilitli kısmına yük ekler.

61
00:03:03,500 --> 00:03:05,860
Döngü, yerde bir kayıt bırakır.

62
00:03:05,900 --> 00:03:08,527
Jeologlar fayları enine
kesen hendekler kazar ve

63
00:03:08,567 --> 00:03:11,100
toprak katmanlarını bir
kitabın sayfaları gibi

64
00:03:11,140 --> 00:03:11,800
okur.

65
00:03:11,840 --> 00:03:15,480
Bir katmanın yırtılıp ötelendiği
yerde, onu bir deprem kırmıştır.

66
00:03:15,520 --> 00:03:18,239
Bu katmanların yaşlandırılması,
bir fayın binlerce

67
00:03:18,279 --> 00:03:20,740
yıl boyunca ne sıklıkla
kırıldığını gösterir.

68
00:03:22,700 --> 00:03:25,460
Bir deprem fayın tamamını bir anda kırmaz.

69
00:03:25,500 --> 00:03:30,440
Deprem, gerilimin sürtünmeyi ilk kez
yendiği tek bir noktada, hiposantrda başlar.

70
00:03:30,480 --> 00:03:34,860
Oradan kopma, yani kırılma, fay
boyunca dışa doğru hızla ilerler; tipik

71
00:03:34,900 --> 00:03:37,460
olarak her saniye 2 ila 3 kilometre.

72
00:03:37,500 --> 00:03:42,340
Bazı kırılmalar, yaydıkları dalgaların
bir kısmını bile geride bırakır.

73
00:03:42,480 --> 00:03:45,880
Deprem ne kadar büyükse, kırılma
o kadar uzun süre devam eder.

74
00:03:45,920 --> 00:03:48,620
Orta büyüklükteki bir deprem
birkaç saniyede biter.

75
00:03:48,660 --> 00:03:51,760
2004'teki büyük Sumatra
depreminde kırılma,

76
00:03:51,800 --> 00:03:55,040
yaklaşık sekiz dakika boyunca,
1.300 kilometreden uzun bir

77
00:03:55,080 --> 00:03:58,540
fay boyunca kuzeye doğru
yırtılmayı sürdürdü.

78
00:03:58,740 --> 00:04:02,440
Fayın ne kadarının kırıldığı ve ne kadar
kaydığı, bir depremin büyüklüğünü belirler.

79
00:04:02,480 --> 00:04:07,140
Bilim insanları üç şeyi çarpar:
kırılan fay alanını, fayın iki

80
00:04:07,180 --> 00:04:10,760
tarafının ne kadar kaydığını ve
kayanın ne kadar rijit olduğunu.

81
00:04:10,800 --> 00:04:13,412
Ortaya çıkan sonuç, yani
sismik moment, modern

82
00:04:13,452 --> 00:04:16,080
büyüklük ölçeğinin üzerine
kurulduğu temeldir.

83
00:04:16,120 --> 00:04:18,650
Ölçekteki her tam basamak, yaklaşık 32 kat

84
00:04:18,690 --> 00:04:21,360
daha fazla enerjinin
açığa çıkması demektir.

85
00:04:21,580 --> 00:04:23,252
Depremlerin çoğu, yüzeyden yaklaşık 70

86
00:04:23,292 --> 00:04:25,320
kilometre derinliğe kadar
olan kesimde başlar.

87
00:04:25,360 --> 00:04:28,280
Ancak bir levhanın
diğerinin altına daldığı

88
00:04:28,320 --> 00:04:31,088
yerlerde depremler, batan
levhayı aşağıya doğru,

89
00:04:31,128 --> 00:04:33,740
yaklaşık 700 kilometre
derinliğe kadar izler.

90
00:04:33,780 --> 00:04:35,320
1994'te,

91
00:04:35,360 --> 00:04:38,202
şimdiye kadar kaydedilmiş
en büyük derin depremlerden

92
00:04:38,242 --> 00:04:40,400
biri, Bolivya'nın yaklaşık 630 kilometre

93
00:04:40,440 --> 00:04:42,000
altında meydana geldi.

94
00:04:42,040 --> 00:04:44,760
Kanada kadar uzakta hissedildi.

95
00:04:46,800 --> 00:04:48,920
Kırılma dalgalar yayar.

96
00:04:48,960 --> 00:04:52,620
P dalgaları, bir yay boyunca ilerleyen
bir itme gibi kayayı sıkıştırır ve gerer;

97
00:04:52,660 --> 00:04:54,780
en hızlı ilerleyen de onlardır.

98
00:04:54,820 --> 00:04:57,980
S dalgaları kayayı bir yandan öbür
yana sallar ve daha sonra gelir.

99
00:04:58,020 --> 00:05:00,347
Bu dalgaların yüzeye ulaştığı
yerde, yüzey dalgaları

100
00:05:00,387 --> 00:05:02,360
yer boyunca dışa doğru
yuvarlanarak yayılır.

101
00:05:02,400 --> 00:05:06,340
En yavaş olan onlardır ve hasarın
önemli bir kısmına onlar yol açar.

102
00:05:06,580 --> 00:05:08,847
P ve S dalgaları arasındaki zaman farkı,

103
00:05:08,887 --> 00:05:12,020
bir istasyona depremin ne
kadar uzakta olduğunu söyler.

104
00:05:12,060 --> 00:05:16,540
Yakındaki bir deprem için bu farkın her
saniyesi yaklaşık 8 kilometre demektir.

105
00:05:16,580 --> 00:05:18,840
Yeri belirlemek için üç
istasyon yeterlidir ve yüzlerce

106
00:05:18,880 --> 00:05:22,460
istasyondan oluşan ağlar
bunu saniyeler içinde yapar.

107
00:05:22,720 --> 00:05:24,620
Faylar üç ana şekilde kırılır.

108
00:05:24,660 --> 00:05:27,860
Normal fayda kabuk gerilir ve
bloklardan biri aşağı düşer.

109
00:05:27,900 --> 00:05:32,820
Ters fayda kabuk sıkışır ve bloklardan
biri diğerinin üzerine çıkar.

110
00:05:32,860 --> 00:05:37,500
Doğrultu atımlı fayda iki taraf
birbirinin yanından yana doğru kayar.

111
00:05:37,760 --> 00:05:41,020
Bir fayın hangi yönde kırıldığını
dalgaların kendisi ortaya koyar.

112
00:05:41,060 --> 00:05:46,320
Bazı istasyonlarda yerin ilk hareketi
bir itme, diğerlerinde ise bir çekmedir.

113
00:05:46,360 --> 00:05:47,740
Dünyanın dört bir yanında

114
00:05:47,780 --> 00:05:49,228
haritalandığında bu itmeler ve çekmeler,

115
00:05:49,268 --> 00:05:51,400
sismologların “plaj topu”
lakabını verdiği bir desen çizer.

116
00:05:51,440 --> 00:05:58,140
Şubat 2023'te Türkiye'yi 7,8
büyüklüğünde bir deprem vurdu.

117
00:05:58,180 --> 00:06:00,560
Depremin plaj topu
doğrultu atımlı bir kırılma

118
00:06:00,600 --> 00:06:05,200
gösterdi; artçı sarsıntıları da bu kırılmanın
izini Doğu Anadolu Fayı boyunca sürdü.

119
00:06:05,280 --> 00:06:07,680
Büyüklüğün kesinleşmesi daha uzun sürer.

120
00:06:07,720 --> 00:06:11,580
2011'de Japonya'nın,
sarsıntı başladıktan yaklaşık

121
00:06:11,620 --> 00:06:14,020
üç dakika sonra yayınlanan
ilk tsunami uyarısı,

122
00:06:14,060 --> 00:06:16,580
7,9'luk bir büyüklüğe dayanıyordu.

123
00:06:16,620 --> 00:06:20,880
Hızlı yöntem en büyük
depremlerde sınırına dayanır;

124
00:06:20,920 --> 00:06:24,600
tahmin adım adım 9'a yükseltildi.

125
00:06:25,000 --> 00:06:29,920
Hızlı rakamlar uyarılara hizmet eder;
nihai rakam ise kaydın tamamından gelir.

126
00:06:30,100 --> 00:06:32,740
Bu nihai rakam, fayın alanından ve

127
00:06:32,780 --> 00:06:35,360
kayma miktarından hesaplanan
moment büyüklüğüdür.

128
00:06:35,400 --> 00:06:39,700
Eski ölçeklerin aksine, en büyük
depremlerde büyümeyi bırakmaz.

129
00:06:39,740 --> 00:06:43,660
Bu yüzden büyük bir deprem, hızlı
tahminler yerini moment büyüklüğüne

130
00:06:43,700 --> 00:06:47,820
bıraktıkça, ilk saatinde birkaç
farklı büyüklük gösterebilir.

131
00:06:48,140 --> 00:06:51,460
Radar uyduları bir depremin tamamını
tek seferde haritalayabilir.

132
00:06:51,500 --> 00:06:54,460
Önce ve sonra çekilen görüntüleri
karşılaştırarak, yerin

133
00:06:54,500 --> 00:06:59,500
hareket ettiği yerlerde renk bantları
çizerler; her bant, uyduya doğru yaklaşık 3

134
00:06:59,540 --> 00:07:02,700
santimetrelik, yaklaşık bir
inçlik bir hareketi gösterir.

135
00:07:02,740 --> 00:07:07,520
Bu desen, kimsenin ulaşamadığı yerlerde
bile kırılan fayın izini sürer.

136
00:07:09,390 --> 00:07:11,430
Depremler kendilerine özgü kurallara uyar.

137
00:07:11,470 --> 00:07:15,850
Büyüklükte aşağı doğru her basamakta,
yaklaşık on kat daha fazla deprem vardır.

138
00:07:15,890 --> 00:07:16,610
Dünya genelinde

139
00:07:16,650 --> 00:07:21,110
tipik bir yılda 5 veya daha büyük
1.000'den fazla deprem olur, ama 8 veya

140
00:07:21,150 --> 00:07:24,970
daha büyük olanlardan yalnızca
yaklaşık bir tane olur.

141
00:07:25,130 --> 00:07:29,950
Büyük bir depremden sonra artçı
sarsıntılar gelir ve düzenli bir şekilde

142
00:07:29,990 --> 00:07:32,941
azalırlar; bu, sismolog
Fusakichi Omori'nin

143
00:07:32,981 --> 00:07:36,030
1890'larda Japonya'da
bulduğu bir örüntüdür.

144
00:07:36,070 --> 00:07:37,970
Ana şoktan on gün

145
00:07:38,010 --> 00:07:41,170
sonra, ilk gündekinin yaklaşık
onda biri sıklıkta gelirler.

146
00:07:41,210 --> 00:07:43,310
Yüz gün sonra, yaklaşık
yüzde biri sıklıkta.

147
00:07:43,350 --> 00:07:47,010
En büyük artçı sarsıntı, ortalamada,

148
00:07:47,050 --> 00:07:51,370
ana depremden büyüklük olarak
yaklaşık 1,2 daha küçüktür.

149
00:07:51,410 --> 00:07:53,450
Bu yüzden 7 büyüklüğünde

150
00:07:53,490 --> 00:07:57,450
bir depremden sonra, büyüklüğü
6 civarında olan güçlü bir artçı

151
00:07:57,490 --> 00:08:01,530
sarsıntı şaşırtıcı değildir ve hasarlı
binalar kontrol edilene kadar boş kalmalıdır.

152
00:08:01,730 --> 00:08:04,170
Bir deprem yalnızca gerilimi boşaltmaz.

153
00:08:04,210 --> 00:08:05,670
Onu taşır da.

154
00:08:05,710 --> 00:08:10,070
Kırılan fayın bittiği yerde, hemen
ötesindeki kayadaki gerilim artar ve

155
00:08:10,110 --> 00:08:13,670
bir sonraki segment
kırılmaya daha da yaklaşır.

156
00:08:13,930 --> 00:08:17,610
Türkiye'deki Kuzey Anadolu Fayı
bunu açıkça gösterir.

157
00:08:17,650 --> 00:08:19,530
1939'dan başlayarak

158
00:08:19,570 --> 00:08:24,750
bir dizi büyük deprem, 60 yıl boyunca
fay boyunca doğudan batıya ilerledi.

159
00:08:24,790 --> 00:08:27,126
En büyük on deprem üzerine
yapılan bir çalışma, bunlardan

160
00:08:27,166 --> 00:08:29,830
dokuzunun kendilerinden öncekiler
tarafından kırılmaya daha yakın

161
00:08:29,870 --> 00:08:31,130
hale getirildiğini buldu.

162
00:08:31,170 --> 00:08:36,170
Ağustos 1999'da bu ilerleyiş,
İstanbul'a yakın olan İzmit'e ulaştı

163
00:08:36,210 --> 00:08:40,230
ve İstanbul'un altında güçlü bir
deprem olma olasılığını artırdı.

164
00:08:40,590 --> 00:08:42,870
İnsanlar da fayların kilidini açabilir.

165
00:08:42,910 --> 00:08:44,210
Oklahoma'da petrol

166
00:08:44,250 --> 00:08:47,034
ve gaz faaliyetleri,
muazzam hacimlerde tuzlu

167
00:08:47,074 --> 00:08:49,570
atık suyu yerin derinliklerine pompaladı

168
00:08:49,610 --> 00:08:53,490
ve eski fayların içindeki basıncı,
faylar kayana kadar artırdı.

169
00:08:53,530 --> 00:08:59,430
3 veya daha büyük depremler, yılda
yaklaşık ikiden 2015'te 900'ün üzerine

170
00:08:59,470 --> 00:09:01,030
fırladı.

171
00:09:01,070 --> 00:09:06,290
Oklahoma'nın en büyük depremi, 2016'da
Pawnee yakınında meydana gelen 5,8

172
00:09:06,330 --> 00:09:09,310
büyüklüğündeki deprem,
birçok eyalette hissedildi.

173
00:09:09,490 --> 00:09:13,610
Bütün bunlar tahminlere girer; tahminler
olasılık verir, asla bir tarih vermez.

174
00:09:13,650 --> 00:09:18,450
Kaliforniya'daki küçük Parkfield kasabası,
San Andreas fayının üzerinde yer alır.

175
00:09:18,490 --> 00:09:24,030
1857 ile 1966 arasında orada
orta büyüklükte altı deprem oldu;

176
00:09:24,070 --> 00:09:26,930
kabaca her 22 yılda bir.

177
00:09:26,990 --> 00:09:31,930
1985'te bilim insanları bir sonrakinin
1993'ten önce olacağını tahmin

178
00:09:31,970 --> 00:09:34,450
etti ve onu yakalamak için
bölgeyi aletlerle doldurdu.

179
00:09:34,490 --> 00:09:39,890
Deprem, tahmin aralığının kapanmasından
11 yıl sonra, 2004'te geldi.

180
00:09:39,930 --> 00:09:42,417
Faylar tahmin edilebilecek
kadar düzenlidir,

181
00:09:42,457 --> 00:09:45,130
ama bir tarifeye uyacak
kadar düzenli değildir.

182
00:09:45,530 --> 00:09:49,790
Bu yüzden modern tahminler; döngüyü,
hendeklerdeki kaydı ve yüklenmenin

183
00:09:49,830 --> 00:09:51,770
GPS ölçümlerini birleştirerek her fay

184
00:09:51,810 --> 00:09:55,450
için önümüzdeki on yıllara
ait olasılıklar üretir.

185
00:09:55,490 --> 00:09:57,430
Oklahoma'daki artıştan sonra

186
00:09:57,470 --> 00:10:00,012
ABD Jeoloji Araştırmaları
Kurumu, insanların neden

187
00:10:00,052 --> 00:10:02,350
olduğu depremler için
de bir yıllık tahminler

188
00:10:02,390 --> 00:10:04,530
yayınlamaya başladı.

189
00:10:06,430 --> 00:10:10,310
Yeri sallayan aynı dalgalar,
tüm gezegenin içinden geçer.

190
00:10:10,350 --> 00:10:12,670
Daha derindeki kaya muazzam bir basınç

191
00:10:12,710 --> 00:10:15,230
altındadır ve dalgalar genellikle
aşağı indikçe hızlanır.

192
00:10:15,270 --> 00:10:18,410
Bu yüzden yolları, sıcak
bir yolun üzerindeki serap

193
00:10:18,450 --> 00:10:22,090
titreşimi gibi, yüzeye
doğru hafifçe geri kıvrılır.

194
00:10:22,210 --> 00:10:23,670
1909'da

195
00:10:23,710 --> 00:10:26,010
Andrija Mohorovičić adlı Hırvat bir bilim

196
00:10:26,050 --> 00:10:29,030
insanı, yakındaki bir
depremden gelen dalgaların iki

197
00:10:29,070 --> 00:10:31,210
grup hâlinde ulaştığını fark etti.

198
00:10:31,250 --> 00:10:34,950
Bazıları, daha derindeki kayadan
geçen daha hızlı bir yol izlemişti.

199
00:10:34,990 --> 00:10:40,490
Kabuğun tabanını bulmuştu; bu sınır
bugün hâlâ onun adını taşıyor: Moho.

200
00:10:40,530 --> 00:10:43,270
Çok daha derinde, dalgalar
çekirdeği ortaya çıkarır.

201
00:10:43,310 --> 00:10:45,264
Bir depremden, yerkürenin
çevresinin dörtte

202
00:10:45,304 --> 00:10:47,490
birinden daha uzakta S
dalgaları kaybolur ve bir

203
00:10:47,530 --> 00:10:49,530
daha geri gelmez.

204
00:10:49,570 --> 00:10:53,210
P dalgaları da sönümlenir, sonra
öbür tarafta yeniden belirir.

205
00:10:53,250 --> 00:10:55,130
S dalgaları sıvının içinden geçemez.

206
00:10:55,170 --> 00:10:57,490
Dış çekirdek erimiş hâldedir.

207
00:10:57,590 --> 00:10:59,450
Bu da bizi yeniden
Inge Lehmann'a getiriyor.

208
00:10:59,490 --> 00:11:02,770
Rusya'daki zayıf dalgalar
sıvı çekirdeği geçmiş ve onun

209
00:11:02,810 --> 00:11:06,110
içindeki daha hızlı bir
şey tarafından bükülmüştü.

210
00:11:06,150 --> 00:11:10,530
Bu, yarıçapı yaklaşık 1.200
kilometre olan bir iç çekirdekti.

211
00:11:10,570 --> 00:11:13,370
Sonraki çalışmalar, onun katı
demir ve nikelden oluştuğunu ve

212
00:11:13,410 --> 00:11:15,930
aşağı yukarı Güneş'in yüzeyi
kadar sıcak olduğunu gösterdi.

213
00:11:15,970 --> 00:11:19,110
Modern ağlar, bu kayıtlardan
milyonlarcasını kullanarak derin Dünya'yı

214
00:11:19,150 --> 00:11:21,450
üç boyutlu olarak haritalandırır.

215
00:11:21,710 --> 00:11:24,490
Hiç kimse yaklaşık 12 kilometreden
daha derine sondaj yapmadı.

216
00:11:24,530 --> 00:11:27,470
Aşağıdaki her şey hakkında
bildiklerimizin çoğu, dünyanın

217
00:11:27,510 --> 00:11:30,050
dört bir yanındaki istasyonlarda
deprem dalgalarının

218
00:11:30,090 --> 00:11:32,210
varış zamanlarını ölçmekten gelir.

219
00:11:34,360 --> 00:11:36,420
Kısacası, akılda tutulması
gereken üç şey var.

220
00:11:36,460 --> 00:11:40,680
Birincisi, bir fay on yıllar boyunca
yüklenir, dakikalar içinde kırılır ve yeniden

221
00:11:40,720 --> 00:11:42,360
kilitlenir: deprem döngüsü.

222
00:11:42,400 --> 00:11:45,060
İkincisi, dalgalar bir fayın
nerede kırıldığını, nasıl hareket

223
00:11:45,100 --> 00:11:47,460
ettiğini ve kırılmanın
ne kadar büyük olduğunu

224
00:11:47,500 --> 00:11:50,740
ortaya koyar; her deprem de
gerilimi bir sonrakine aktarır.

225
00:11:50,780 --> 00:11:54,060
Ve üçüncüsü, aynı dalgalar
gezegenin içini, katı

226
00:11:54,100 --> 00:11:56,600
çekirdeğine kadar haritalandırdı.

227
00:11:56,800 --> 00:12:00,180
Her deprem, gezegenin
içinden gelen bir mesajdır.

228
00:12:00,220 --> 00:12:02,887
Inge Lehmann 1929'dan
gelen bir mesajı okudu ve

229
00:12:02,927 --> 00:12:05,780
kimsenin asla ziyaret
edemeyeceği bir dünya buldu.

230
00:12:05,820 --> 00:12:08,320
Earth Explained'ı
izlediğiniz için teşekkürler.

231
00:12:08,360 --> 00:12:12,500
Bir sonraki ders için abone olun
ve gezegeni EarthWatch 24-7'de gece

232
00:12:12,540 --> 00:12:14,520
gündüz canlı izleyin.