WEBVTT

00:00:04.050 --> 00:00:09.770
Haziran 1929'da Yeni Zelanda'nın Güney
Ada'sını şiddetli bir deprem salladı.

00:00:09.810 --> 00:00:11.190
Kopenhag'da Inge Lehmann

00:00:11.230 --> 00:00:13.515
adlı bir sismolog,
depremin dünyanın dört bir

00:00:13.555 --> 00:00:15.750
yanındaki istasyonlarda
bıraktığı kayıtları

00:00:15.790 --> 00:00:16.790
inceledi.

00:00:16.830 --> 00:00:20.510
Zayıf dalgalar, o dönemin bütün
kuramlarına göre Dünya'nın

00:00:20.550 --> 00:00:22.668
çekirdeğinin dalgaları
uzak tutması gereken bir

00:00:22.708 --> 00:00:24.650
bölgede, Rusya'daki
istasyonlara ulaşmıştı.

00:00:24.690 --> 00:00:26.770
Bu bilmeceyle yıllarca uğraştı.

00:00:26.810 --> 00:00:29.310
1936'da cevabını yayımladı.

00:00:29.350 --> 00:00:31.259
Sıvı çekirdeğin
derinliklerinde, dalgaların

00:00:31.299 --> 00:00:33.390
daha hızlı ilerlediği
ikinci bir çekirdek, yani

00:00:33.430 --> 00:00:35.510
bir iç çekirdek olmalıydı.

00:00:35.550 --> 00:00:39.290
O iç çekirdek, bu dalgaları
bükerek yasak bölgeye sokmuştu.

00:00:39.330 --> 00:00:41.090
Oraya şimdiye kadar hiç kimse gitmedi.

00:00:41.130 --> 00:00:45.850
Bunu ona bir deprem gösterdi; bu dersin
sonunda nasıl olduğunu göreceksiniz.

00:00:45.890 --> 00:00:49.510
Bu derste bir depremi başından
sonuna kadar izleyeceğiz.

00:00:49.550 --> 00:00:51.615
Bir fayın nasıl yüklenip
kırıldığını ve bilim

00:00:51.655 --> 00:00:54.230
insanlarının onun dalgalarını
nasıl okuduğunu göreceğiz.

00:00:54.270 --> 00:00:57.010
Ardından bir depremin bir
sonrakine nasıl yol açtığını

00:00:57.050 --> 00:01:00.890
ve dalgaların gezegenin derinliklerinde
neyi ortaya çıkardığını göreceğiz.

00:01:02.980 --> 00:01:07.660
Dünya'nın dış kabuğu, yılda birkaç
santimetre sürüklenen levhalara bölünmüştür.

00:01:07.700 --> 00:01:10.580
İki levhanın buluştuğu yerde
aralarındaki sınır bir faydır

00:01:10.620 --> 00:01:13.560
ve levhalar hareket etmeyi
sürdürse bile iki taraf

00:01:13.600 --> 00:01:16.180
çoğu zaman birbirine kilitli kalır.

00:01:16.360 --> 00:01:18.810
Kilitli bir fayın yakınındaki
kaya, giderek artan bir

00:01:18.850 --> 00:01:21.260
ağırlık altındaki bir
tramplen gibi yavaşça bükülür.

00:01:21.300 --> 00:01:22.760
1910'da

00:01:22.800 --> 00:01:25.600
Harry Fielding Reid adlı bir jeolog,

00:01:25.640 --> 00:01:28.060
bunu 1906'daki büyük
San Francisco depreminden

00:01:28.100 --> 00:01:32.060
önce ve sonra yapılmış arazi
ölçümlerinden gösterdi.

00:01:32.100 --> 00:01:34.935
Buna elastik geri sekme
adını verdi: on yıllar süren

00:01:34.975 --> 00:01:37.660
yavaş bir bükülme, ardından
ani bir geri fırlama.

00:01:37.700 --> 00:01:39.880
İşte bu, deprem döngüsüdür.

00:01:39.920 --> 00:01:42.191
Fay on yıllar ya da
yüzyıllar boyunca yüklenir,

00:01:42.231 --> 00:01:44.220
saniyeler ya da dakikalar içinde kırılır,

00:01:44.260 --> 00:01:47.040
sonra yeniden kilitlenir ve
tekrar yüklenmeye başlar.

00:01:47.080 --> 00:01:50.800
Her büyük deprem, bu döngünün bir turudur.

00:01:51.120 --> 00:01:53.320
Bilim insanları yüklenmenin
gerçekleşmesini izleyebilir.

00:01:53.360 --> 00:01:58.160
Yere sabitlenmiş GPS alıcıları kendi
konumlarını bir inçin küçük bir kesrine, birkaç

00:01:58.200 --> 00:02:00.820
milimetreye kadar hassasiyetle izler.

00:02:00.860 --> 00:02:04.540
Kilitli bir faydan uzaktaki istasyonlar
levhalarıyla birlikte hareket eder, ama

00:02:04.580 --> 00:02:07.040
faya yakın olanlar geride kalır.

00:02:07.080 --> 00:02:09.040
Zemin bükülüyor.

00:02:09.280 --> 00:02:12.260
Bir fayın ne kadar sıkı kilitli
olduğuna o fayın kenetlenmesi denir.

00:02:12.300 --> 00:02:14.867
Tamamen kenetlenmiş bir
fay, levhaların hareketinin

00:02:14.907 --> 00:02:16.880
neredeyse tamamını yıldan yıla depolar.

00:02:16.920 --> 00:02:19.220
Kuzeydoğu Japonya açıklarında

00:02:19.260 --> 00:02:24.160
Mart 2011'deki büyük deprem, oradaki
levhaların, Pasifik levhasının Japonya'nın

00:02:24.200 --> 00:02:28.360
altına daldığı çukura kadar
kilitli olduğunu gösterdi.

00:02:28.400 --> 00:02:33.940
Bu sınır boşaldığında deniz tabanı
kaydı; bazı yerlerde yaklaşık 50 metre,

00:02:33.980 --> 00:02:36.500
150 fitten fazla.

00:02:36.700 --> 00:02:39.840
Her fay yüklenirken
tamamen hareketsiz kalmaz.

00:02:39.880 --> 00:02:42.580
Washington eyaleti ve Britanya
Kolumbiyası'nın altında, levha

00:02:42.620 --> 00:02:47.240
sınırının derin kısmı yaklaşık her
14 ayda bir, iki hafta kadar bir

00:02:47.280 --> 00:02:50.720
sürede bir inç kadar,
birkaç santimetre kayar.

00:02:50.760 --> 00:02:52.480
Bunu kimse hissetmez.

00:02:52.520 --> 00:02:57.160
GPS bu yavaş kayma olaylarını 2000
yılı civarında ortaya çıkardı.

00:02:57.200 --> 00:02:59.120
Bilim insanları onları yakından

00:02:59.160 --> 00:03:03.300
izler, çünkü her biri, fayın
yukarıdaki kilitli kısmına yük ekler.

00:03:03.500 --> 00:03:05.860
Döngü, yerde bir kayıt bırakır.

00:03:05.900 --> 00:03:08.527
Jeologlar fayları enine
kesen hendekler kazar ve

00:03:08.567 --> 00:03:11.100
toprak katmanlarını bir
kitabın sayfaları gibi

00:03:11.140 --> 00:03:11.800
okur.

00:03:11.840 --> 00:03:15.480
Bir katmanın yırtılıp ötelendiği
yerde, onu bir deprem kırmıştır.

00:03:15.520 --> 00:03:18.239
Bu katmanların yaşlandırılması,
bir fayın binlerce

00:03:18.279 --> 00:03:20.740
yıl boyunca ne sıklıkla
kırıldığını gösterir.

00:03:22.700 --> 00:03:25.460
Bir deprem fayın tamamını bir anda kırmaz.

00:03:25.500 --> 00:03:30.440
Deprem, gerilimin sürtünmeyi ilk kez
yendiği tek bir noktada, hiposantrda başlar.

00:03:30.480 --> 00:03:34.860
Oradan kopma, yani kırılma, fay
boyunca dışa doğru hızla ilerler; tipik

00:03:34.900 --> 00:03:37.460
olarak her saniye 2 ila 3 kilometre.

00:03:37.500 --> 00:03:42.340
Bazı kırılmalar, yaydıkları dalgaların
bir kısmını bile geride bırakır.

00:03:42.480 --> 00:03:45.880
Deprem ne kadar büyükse, kırılma
o kadar uzun süre devam eder.

00:03:45.920 --> 00:03:48.620
Orta büyüklükteki bir deprem
birkaç saniyede biter.

00:03:48.660 --> 00:03:51.760
2004'teki büyük Sumatra
depreminde kırılma,

00:03:51.800 --> 00:03:55.040
yaklaşık sekiz dakika boyunca,
1.300 kilometreden uzun bir

00:03:55.080 --> 00:03:58.540
fay boyunca kuzeye doğru
yırtılmayı sürdürdü.

00:03:58.740 --> 00:04:02.440
Fayın ne kadarının kırıldığı ve ne kadar
kaydığı, bir depremin büyüklüğünü belirler.

00:04:02.480 --> 00:04:07.140
Bilim insanları üç şeyi çarpar:
kırılan fay alanını, fayın iki

00:04:07.180 --> 00:04:10.760
tarafının ne kadar kaydığını ve
kayanın ne kadar rijit olduğunu.

00:04:10.800 --> 00:04:13.412
Ortaya çıkan sonuç, yani
sismik moment, modern

00:04:13.452 --> 00:04:16.080
büyüklük ölçeğinin üzerine
kurulduğu temeldir.

00:04:16.120 --> 00:04:18.650
Ölçekteki her tam basamak, yaklaşık 32 kat

00:04:18.690 --> 00:04:21.360
daha fazla enerjinin
açığa çıkması demektir.

00:04:21.580 --> 00:04:23.252
Depremlerin çoğu, yüzeyden yaklaşık 70

00:04:23.292 --> 00:04:25.320
kilometre derinliğe kadar
olan kesimde başlar.

00:04:25.360 --> 00:04:28.280
Ancak bir levhanın
diğerinin altına daldığı

00:04:28.320 --> 00:04:31.088
yerlerde depremler, batan
levhayı aşağıya doğru,

00:04:31.128 --> 00:04:33.740
yaklaşık 700 kilometre
derinliğe kadar izler.

00:04:33.780 --> 00:04:35.320
1994'te,

00:04:35.360 --> 00:04:38.202
şimdiye kadar kaydedilmiş
en büyük derin depremlerden

00:04:38.242 --> 00:04:40.400
biri, Bolivya'nın yaklaşık 630 kilometre

00:04:40.440 --> 00:04:42.000
altında meydana geldi.

00:04:42.040 --> 00:04:44.760
Kanada kadar uzakta hissedildi.

00:04:46.800 --> 00:04:48.920
Kırılma dalgalar yayar.

00:04:48.960 --> 00:04:52.620
P dalgaları, bir yay boyunca ilerleyen
bir itme gibi kayayı sıkıştırır ve gerer;

00:04:52.660 --> 00:04:54.780
en hızlı ilerleyen de onlardır.

00:04:54.820 --> 00:04:57.980
S dalgaları kayayı bir yandan öbür
yana sallar ve daha sonra gelir.

00:04:58.020 --> 00:05:00.347
Bu dalgaların yüzeye ulaştığı
yerde, yüzey dalgaları

00:05:00.387 --> 00:05:02.360
yer boyunca dışa doğru
yuvarlanarak yayılır.

00:05:02.400 --> 00:05:06.340
En yavaş olan onlardır ve hasarın
önemli bir kısmına onlar yol açar.

00:05:06.580 --> 00:05:08.847
P ve S dalgaları arasındaki zaman farkı,

00:05:08.887 --> 00:05:12.020
bir istasyona depremin ne
kadar uzakta olduğunu söyler.

00:05:12.060 --> 00:05:16.540
Yakındaki bir deprem için bu farkın her
saniyesi yaklaşık 8 kilometre demektir.

00:05:16.580 --> 00:05:18.840
Yeri belirlemek için üç
istasyon yeterlidir ve yüzlerce

00:05:18.880 --> 00:05:22.460
istasyondan oluşan ağlar
bunu saniyeler içinde yapar.

00:05:22.720 --> 00:05:24.620
Faylar üç ana şekilde kırılır.

00:05:24.660 --> 00:05:27.860
Normal fayda kabuk gerilir ve
bloklardan biri aşağı düşer.

00:05:27.900 --> 00:05:32.820
Ters fayda kabuk sıkışır ve bloklardan
biri diğerinin üzerine çıkar.

00:05:32.860 --> 00:05:37.500
Doğrultu atımlı fayda iki taraf
birbirinin yanından yana doğru kayar.

00:05:37.760 --> 00:05:41.020
Bir fayın hangi yönde kırıldığını
dalgaların kendisi ortaya koyar.

00:05:41.060 --> 00:05:46.320
Bazı istasyonlarda yerin ilk hareketi
bir itme, diğerlerinde ise bir çekmedir.

00:05:46.360 --> 00:05:47.740
Dünyanın dört bir yanında

00:05:47.780 --> 00:05:49.228
haritalandığında bu itmeler ve çekmeler,

00:05:49.268 --> 00:05:51.400
sismologların “plaj topu”
lakabını verdiği bir desen çizer.

00:05:51.440 --> 00:05:58.140
Şubat 2023'te Türkiye'yi 7,8
büyüklüğünde bir deprem vurdu.

00:05:58.180 --> 00:06:00.560
Depremin plaj topu
doğrultu atımlı bir kırılma

00:06:00.600 --> 00:06:05.200
gösterdi; artçı sarsıntıları da bu kırılmanın
izini Doğu Anadolu Fayı boyunca sürdü.

00:06:05.280 --> 00:06:07.680
Büyüklüğün kesinleşmesi daha uzun sürer.

00:06:07.720 --> 00:06:11.580
2011'de Japonya'nın,
sarsıntı başladıktan yaklaşık

00:06:11.620 --> 00:06:14.020
üç dakika sonra yayınlanan
ilk tsunami uyarısı,

00:06:14.060 --> 00:06:16.580
7,9'luk bir büyüklüğe dayanıyordu.

00:06:16.620 --> 00:06:20.880
Hızlı yöntem en büyük
depremlerde sınırına dayanır;

00:06:20.920 --> 00:06:24.600
tahmin adım adım 9'a yükseltildi.

00:06:25.000 --> 00:06:29.920
Hızlı rakamlar uyarılara hizmet eder;
nihai rakam ise kaydın tamamından gelir.

00:06:30.100 --> 00:06:32.740
Bu nihai rakam, fayın alanından ve

00:06:32.780 --> 00:06:35.360
kayma miktarından hesaplanan
moment büyüklüğüdür.

00:06:35.400 --> 00:06:39.700
Eski ölçeklerin aksine, en büyük
depremlerde büyümeyi bırakmaz.

00:06:39.740 --> 00:06:43.660
Bu yüzden büyük bir deprem, hızlı
tahminler yerini moment büyüklüğüne

00:06:43.700 --> 00:06:47.820
bıraktıkça, ilk saatinde birkaç
farklı büyüklük gösterebilir.

00:06:48.140 --> 00:06:51.460
Radar uyduları bir depremin tamamını
tek seferde haritalayabilir.

00:06:51.500 --> 00:06:54.460
Önce ve sonra çekilen görüntüleri
karşılaştırarak, yerin

00:06:54.500 --> 00:06:59.500
hareket ettiği yerlerde renk bantları
çizerler; her bant, uyduya doğru yaklaşık 3

00:06:59.540 --> 00:07:02.700
santimetrelik, yaklaşık bir
inçlik bir hareketi gösterir.

00:07:02.740 --> 00:07:07.520
Bu desen, kimsenin ulaşamadığı yerlerde
bile kırılan fayın izini sürer.

00:07:09.390 --> 00:07:11.430
Depremler kendilerine özgü kurallara uyar.

00:07:11.470 --> 00:07:15.850
Büyüklükte aşağı doğru her basamakta,
yaklaşık on kat daha fazla deprem vardır.

00:07:15.890 --> 00:07:16.610
Dünya genelinde

00:07:16.650 --> 00:07:21.110
tipik bir yılda 5 veya daha büyük
1.000'den fazla deprem olur, ama 8 veya

00:07:21.150 --> 00:07:24.970
daha büyük olanlardan yalnızca
yaklaşık bir tane olur.

00:07:25.130 --> 00:07:29.950
Büyük bir depremden sonra artçı
sarsıntılar gelir ve düzenli bir şekilde

00:07:29.990 --> 00:07:32.941
azalırlar; bu, sismolog
Fusakichi Omori'nin

00:07:32.981 --> 00:07:36.030
1890'larda Japonya'da
bulduğu bir örüntüdür.

00:07:36.070 --> 00:07:37.970
Ana şoktan on gün

00:07:38.010 --> 00:07:41.170
sonra, ilk gündekinin yaklaşık
onda biri sıklıkta gelirler.

00:07:41.210 --> 00:07:43.310
Yüz gün sonra, yaklaşık
yüzde biri sıklıkta.

00:07:43.350 --> 00:07:47.010
En büyük artçı sarsıntı, ortalamada,

00:07:47.050 --> 00:07:51.370
ana depremden büyüklük olarak
yaklaşık 1,2 daha küçüktür.

00:07:51.410 --> 00:07:53.450
Bu yüzden 7 büyüklüğünde

00:07:53.490 --> 00:07:57.450
bir depremden sonra, büyüklüğü
6 civarında olan güçlü bir artçı

00:07:57.490 --> 00:08:01.530
sarsıntı şaşırtıcı değildir ve hasarlı
binalar kontrol edilene kadar boş kalmalıdır.

00:08:01.730 --> 00:08:04.170
Bir deprem yalnızca gerilimi boşaltmaz.

00:08:04.210 --> 00:08:05.670
Onu taşır da.

00:08:05.710 --> 00:08:10.070
Kırılan fayın bittiği yerde, hemen
ötesindeki kayadaki gerilim artar ve

00:08:10.110 --> 00:08:13.670
bir sonraki segment
kırılmaya daha da yaklaşır.

00:08:13.930 --> 00:08:17.610
Türkiye'deki Kuzey Anadolu Fayı
bunu açıkça gösterir.

00:08:17.650 --> 00:08:19.530
1939'dan başlayarak

00:08:19.570 --> 00:08:24.750
bir dizi büyük deprem, 60 yıl boyunca
fay boyunca doğudan batıya ilerledi.

00:08:24.790 --> 00:08:27.126
En büyük on deprem üzerine
yapılan bir çalışma, bunlardan

00:08:27.166 --> 00:08:29.830
dokuzunun kendilerinden öncekiler
tarafından kırılmaya daha yakın

00:08:29.870 --> 00:08:31.130
hale getirildiğini buldu.

00:08:31.170 --> 00:08:36.170
Ağustos 1999'da bu ilerleyiş,
İstanbul'a yakın olan İzmit'e ulaştı

00:08:36.210 --> 00:08:40.230
ve İstanbul'un altında güçlü bir
deprem olma olasılığını artırdı.

00:08:40.590 --> 00:08:42.870
İnsanlar da fayların kilidini açabilir.

00:08:42.910 --> 00:08:44.210
Oklahoma'da petrol

00:08:44.250 --> 00:08:47.034
ve gaz faaliyetleri,
muazzam hacimlerde tuzlu

00:08:47.074 --> 00:08:49.570
atık suyu yerin derinliklerine pompaladı

00:08:49.610 --> 00:08:53.490
ve eski fayların içindeki basıncı,
faylar kayana kadar artırdı.

00:08:53.530 --> 00:08:59.430
3 veya daha büyük depremler, yılda
yaklaşık ikiden 2015'te 900'ün üzerine

00:08:59.470 --> 00:09:01.030
fırladı.

00:09:01.070 --> 00:09:06.290
Oklahoma'nın en büyük depremi, 2016'da
Pawnee yakınında meydana gelen 5,8

00:09:06.330 --> 00:09:09.310
büyüklüğündeki deprem,
birçok eyalette hissedildi.

00:09:09.490 --> 00:09:13.610
Bütün bunlar tahminlere girer; tahminler
olasılık verir, asla bir tarih vermez.

00:09:13.650 --> 00:09:18.450
Kaliforniya'daki küçük Parkfield kasabası,
San Andreas fayının üzerinde yer alır.

00:09:18.490 --> 00:09:24.030
1857 ile 1966 arasında orada
orta büyüklükte altı deprem oldu;

00:09:24.070 --> 00:09:26.930
kabaca her 22 yılda bir.

00:09:26.990 --> 00:09:31.930
1985'te bilim insanları bir sonrakinin
1993'ten önce olacağını tahmin

00:09:31.970 --> 00:09:34.450
etti ve onu yakalamak için
bölgeyi aletlerle doldurdu.

00:09:34.490 --> 00:09:39.890
Deprem, tahmin aralığının kapanmasından
11 yıl sonra, 2004'te geldi.

00:09:39.930 --> 00:09:42.417
Faylar tahmin edilebilecek
kadar düzenlidir,

00:09:42.457 --> 00:09:45.130
ama bir tarifeye uyacak
kadar düzenli değildir.

00:09:45.530 --> 00:09:49.790
Bu yüzden modern tahminler; döngüyü,
hendeklerdeki kaydı ve yüklenmenin

00:09:49.830 --> 00:09:51.770
GPS ölçümlerini birleştirerek her fay

00:09:51.810 --> 00:09:55.450
için önümüzdeki on yıllara
ait olasılıklar üretir.

00:09:55.490 --> 00:09:57.430
Oklahoma'daki artıştan sonra

00:09:57.470 --> 00:10:00.012
ABD Jeoloji Araştırmaları
Kurumu, insanların neden

00:10:00.052 --> 00:10:02.350
olduğu depremler için
de bir yıllık tahminler

00:10:02.390 --> 00:10:04.530
yayınlamaya başladı.

00:10:06.430 --> 00:10:10.310
Yeri sallayan aynı dalgalar,
tüm gezegenin içinden geçer.

00:10:10.350 --> 00:10:12.670
Daha derindeki kaya muazzam bir basınç

00:10:12.710 --> 00:10:15.230
altındadır ve dalgalar genellikle
aşağı indikçe hızlanır.

00:10:15.270 --> 00:10:18.410
Bu yüzden yolları, sıcak
bir yolun üzerindeki serap

00:10:18.450 --> 00:10:22.090
titreşimi gibi, yüzeye
doğru hafifçe geri kıvrılır.

00:10:22.210 --> 00:10:23.670
1909'da

00:10:23.710 --> 00:10:26.010
Andrija Mohorovičić adlı Hırvat bir bilim

00:10:26.050 --> 00:10:29.030
insanı, yakındaki bir
depremden gelen dalgaların iki

00:10:29.070 --> 00:10:31.210
grup hâlinde ulaştığını fark etti.

00:10:31.250 --> 00:10:34.950
Bazıları, daha derindeki kayadan
geçen daha hızlı bir yol izlemişti.

00:10:34.990 --> 00:10:40.490
Kabuğun tabanını bulmuştu; bu sınır
bugün hâlâ onun adını taşıyor: Moho.

00:10:40.530 --> 00:10:43.270
Çok daha derinde, dalgalar
çekirdeği ortaya çıkarır.

00:10:43.310 --> 00:10:45.264
Bir depremden, yerkürenin
çevresinin dörtte

00:10:45.304 --> 00:10:47.490
birinden daha uzakta S
dalgaları kaybolur ve bir

00:10:47.530 --> 00:10:49.530
daha geri gelmez.

00:10:49.570 --> 00:10:53.210
P dalgaları da sönümlenir, sonra
öbür tarafta yeniden belirir.

00:10:53.250 --> 00:10:55.130
S dalgaları sıvının içinden geçemez.

00:10:55.170 --> 00:10:57.490
Dış çekirdek erimiş hâldedir.

00:10:57.590 --> 00:10:59.450
Bu da bizi yeniden
Inge Lehmann'a getiriyor.

00:10:59.490 --> 00:11:02.770
Rusya'daki zayıf dalgalar
sıvı çekirdeği geçmiş ve onun

00:11:02.810 --> 00:11:06.110
içindeki daha hızlı bir
şey tarafından bükülmüştü.

00:11:06.150 --> 00:11:10.530
Bu, yarıçapı yaklaşık 1.200
kilometre olan bir iç çekirdekti.

00:11:10.570 --> 00:11:13.370
Sonraki çalışmalar, onun katı
demir ve nikelden oluştuğunu ve

00:11:13.410 --> 00:11:15.930
aşağı yukarı Güneş'in yüzeyi
kadar sıcak olduğunu gösterdi.

00:11:15.970 --> 00:11:19.110
Modern ağlar, bu kayıtlardan
milyonlarcasını kullanarak derin Dünya'yı

00:11:19.150 --> 00:11:21.450
üç boyutlu olarak haritalandırır.

00:11:21.710 --> 00:11:24.490
Hiç kimse yaklaşık 12 kilometreden
daha derine sondaj yapmadı.

00:11:24.530 --> 00:11:27.470
Aşağıdaki her şey hakkında
bildiklerimizin çoğu, dünyanın

00:11:27.510 --> 00:11:30.050
dört bir yanındaki istasyonlarda
deprem dalgalarının

00:11:30.090 --> 00:11:32.210
varış zamanlarını ölçmekten gelir.

00:11:34.360 --> 00:11:36.420
Kısacası, akılda tutulması
gereken üç şey var.

00:11:36.460 --> 00:11:40.680
Birincisi, bir fay on yıllar boyunca
yüklenir, dakikalar içinde kırılır ve yeniden

00:11:40.720 --> 00:11:42.360
kilitlenir: deprem döngüsü.

00:11:42.400 --> 00:11:45.060
İkincisi, dalgalar bir fayın
nerede kırıldığını, nasıl hareket

00:11:45.100 --> 00:11:47.460
ettiğini ve kırılmanın
ne kadar büyük olduğunu

00:11:47.500 --> 00:11:50.740
ortaya koyar; her deprem de
gerilimi bir sonrakine aktarır.

00:11:50.780 --> 00:11:54.060
Ve üçüncüsü, aynı dalgalar
gezegenin içini, katı

00:11:54.100 --> 00:11:56.600
çekirdeğine kadar haritalandırdı.

00:11:56.800 --> 00:12:00.180
Her deprem, gezegenin
içinden gelen bir mesajdır.

00:12:00.220 --> 00:12:02.887
Inge Lehmann 1929'dan
gelen bir mesajı okudu ve

00:12:02.927 --> 00:12:05.780
kimsenin asla ziyaret
edemeyeceği bir dünya buldu.

00:12:05.820 --> 00:12:08.320
Earth Explained'ı
izlediğiniz için teşekkürler.

00:12:08.360 --> 00:12:12.500
Bir sonraki ders için abone olun
ve gezegeni EarthWatch 24-7'de gece

00:12:12.540 --> 00:12:14.520
gündüz canlı izleyin.